Prijzen aan het tankstation gaan nog meer stijgen, dit kun je verwachten

Maandag bedroeg de adviesprijs voor een liter Euro95 2,551 euro, terwijl diesel op 2,696 euro uitkomt. UnitedConsumers verzamelt deze cijfers bij de vijf grote leveranciers. Buiten de hoofdwegen betalen automobilisten overigens aanzienlijk minder dan deze adviesprijzen. Dinsdag worden nieuwe tarieven verwacht van de grote aanbieders, waarschijnlijk met een prijsverhoging.

De Europese gasprijzen stijgen eveneens, waarbij de Nederlandse TTF-futureprijs boven de 50 euro per megawattuur uitkomt. De verstoring van lng-stromen vanuit de Perzische Golf naar Azië en Europa dreigt de concurrentie om schaarse voorraden richting de wintervulling aan te wakkeren.

Sinds maandagmiddag geldt de blokkade voor schepen die Iraanse havens aandoen of daarheen varen. Normaal gesproken passeert ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en lng-aanvoer door deze strategische zeestraat. De laatste olie- en gascontainers die na de door Iran ingestelde blokkade bij het begin van de oorlog op 28 februari nog konden vertrekken, hebben inmiddels havens zoals Rotterdam bereikt.

Raffinaderijen en handelaren zijn verwoed op zoek naar beschikbare ladingen. Volgens Bloomberg houden analisten rekening met olieprijzen die zeker naar 120 dollar per vat zullen gaan.

"Dit is zeer gevaarlijk omdat we nu van een regionaal conflict mogelijk in een wereldwijd conflict zijn beland", aldus analist Jorge Montepeque van Onyx Capital Group. Volgens hem is de marktreactie nog gematigd. "Dit slaat echt nergens op, het zou 140, 150 dollar moeten zijn."

Analisten waarschuwen dat het wegvallen van Iraanse exporten de markt verder verkrapt. Naar schatting kan 1,5 tot 1,7 miljoen vaten per dag wegvallen, bovenop alle beperkingen van de afgelopen zes weken. Er liggen 800 tankerschepen vast. Aan diesel zou wereldwijd snel een tekort ontstaan nu landen als China hamsteren en voorraden alleen voor eigen schepen reserveren.

Volgens Rabo Research kan de blokkade Iran binnen twee weken dwingen de olieproductie stil te leggen doordat de opslag vol raakt.

Voor vliegtuigkerosine, grotendeels gemaakt van ruwe olie, zou in Europa binnen drie weken een groot tekort ontstaan, waarschuwt luchtvaartkoepel ACI Europe. Dit kan vakanties de komende maanden in gevaar brengen. Luchtvaartmaatschappijen hebben al vluchten geschrapt.

Er bestaat een verschil tussen de prijs voor levering in juni, de future van ruim 102 dollar, en de prijs voor olie voor fysieke levering op de dag- of spotmarkt. Die is voor Noordzee-olie vorige week bijvoorbeeld naar 147 dollar per vat gegaan.

Een dertigtal landen, waaronder Nederland, brengt noodvoorraden op de markt.

De gevolgen dringen ook door tot huishoudens. In Nederland zegt 20 procent van de werkenden zijn woon-werkgedrag al te hebben aangepast door hogere brandstofprijzen. Zo werkt 9 procent vaker thuis en kiest 10 procent voor alternatieven zoals openbaar vervoer of carpoolen.

Tegelijk dreigt het nieuwe tekort de toelevering naar de industrie en automobilisten te verstoren, wat tot verdere ontwrichting van de economie zal leiden, schrijft RaboResearch maandag. "Het economische effect zal enorm zijn", stellen de economen.