Helmplicht voor fatbikes in Nederland komt eraan, DIT is de datum wanneer het wordt ingevoerd

Karremans deed de aankondiging in gesprek met BNR Nieuwsradio, tijdens De Nationale Autoshow. Eerder werd nog gesproken over een vage invoering "vanaf 2027", nu ligt er voor het eerst een harde datum. Over het tijdspad zei de minister: "Het is niet komend schooljaar, maar het schooljaar daarna. Dat komt al snel dichterbij."

De benodigde wetgeving wordt momenteel voorbereid. Het wetsvoorstel gaat naar verwachting in het najaar van 2026 naar de Tweede Kamer, waarna ook de Eerste Kamer ermee moet instemmen. Pas na goedkeuring in beide Kamers kan de regel daadwerkelijk ingaan.

De helmplicht maakt deel uit van de zogeheten Aanpak Fatbikes, waarmee het kabinet naast een helm ook fatbikevrije zones en een minimumleeftijd voor gebruikers wil invoeren. Karremans volgt hiermee de koers van zijn voorganger, oud minister Robert Tieman.

Aanleiding voor de maatregel is de sterke toename van ongelukken en hersenletsel onder jonge fatbikers. Het aantal e-bikegerelateerde hersenblessures lag in 2024 meer dan zes keer zo hoog als in 2020. Ook het aantal fatbikers dat op de spoedeisende hulp belandde, steeg fors, van 75 gevallen in 2023 naar 301 in 2024, ruim de helft daarvan tussen de 12 en 18 jaar oud.

Een helmplicht voor alle fietsers, ongeacht leeftijd of type fiets, ziet de minister voorlopig niet zitten. Hij vreest te weinig draagvlak, waardoor zo'n regel volgens hem al snel een dode letter in de wet zou worden. Zelf draagt Karremans overigens wel een helm wanneer hij zijn kinderen met de bakfiets naar school brengt.

Eerdere pogingen om een aparte juridische definitie van de fatbike vast te leggen, liepen vast. Voormalig minister Barry Madlener noemde dat destijds een doodlopende weg, omdat fabrikanten regels rond bandbreedte of motorvermogen eenvoudig kunnen omzeilen door specificaties net iets aan te passen.

Karremans koos daarom voor een pragmatischere aanpak, de helmplicht geldt straks voor iedereen onder de 18 op elke elektrische fiets, niet alleen op de fatbike.

Onder ouders is de steun voor de maatregel groot, ongeveer 80 procent staat achter een helmplicht. Onder jongeren zelf ligt dat anders, ongeveer zes op de tien zeggen wel een helm te zullen dragen als het verplicht wordt, maar minder dan de helft steunt de maatregel actief.

Brancheorganisaties reageren verdeeld, RAI staat er positief tegenover maar twijfelt over het draagvlak, terwijl ANWB en Fietsersbond waarschuwen dat een helmplicht het fietsgebruik kan ontmoedigen zonder de kern van het probleem, opgevoerde fietsen en gevaarlijk rijgedrag, echt aan te pakken.

Los van de landelijke plicht hebben verschillende gemeenten al eigen maatregelen ingevoerd. In Enschede geldt sinds maart een fatbikeverbod in de binnenstad, met een boete van 115 euro. Amsterdam weert fatbikes sinds mei uit het Vondelpark. Voor een opgevoerde fatbike staat landelijk al een boete van 320 euro, met kans op inbeslagname bij herhaling.