Dienstplicht gaat ingrijpend veranderen: DIT kunnen Nederlanders verwachten

Boswijk benadrukt in een brief aan de Tweede Kamer dat het kabinet zo lang mogelijk wil vasthouden aan een systeem op basis van vrijwilligheid: "Zo lang mogelijk in een vrijwillig model te blijven." Alleen wanneer te weinig jongeren zich uit zichzelf melden, moet de nieuwe regeling een uitkomst bieden.

Wie straks verplicht wordt opgeroepen, doorloopt altijd het korte traject van drie tot zes maanden, dat begint met een weerbaarheidstraining. Jongeren die vrijwillig dienstplicht vervullen, kunnen ook kiezen voor een langer traject van 12 tot 24 maanden, gebaseerd op het huidige dienjaar.

De algemene dienstplicht werd in 1997 opgeschort. De nieuwe, selectieve variant mag volgens Boswijk alleen worden ingezet als de internationale spanningen sterk oplopen, of als Nederland bijvoorbeeld meer taken van de NAVO krijgt. Een simpel personeelstekort bij Defensie is voor hem onvoldoende reden om jongeren op te roepen.

Bij het selecteren van dienstplichtigen kan gebruik worden gemaakt van de Defensie-enquête die nu al aan alle 17-jarigen wordt verstuurd. Een terugkeer naar de oude, algemene dienstplicht voor iedereen ligt volgens Boswijk niet voor de hand, onder meer omdat er te weinig kazernes, instructeurs en materieel zijn om iedereen tegelijk op te roepen.

Jongeren die worden geselecteerd maar weigeren, kunnen een sanctie krijgen. Welke straf daarop komt te staan, is nog niet vastgesteld. Daarbij wordt gekeken naar proportionaliteit, en houdt het kabinet rekening met uitzonderingen zoals overmacht en gewetensbezwaren.

Boswijk noemt het onderwerp zelf gevoelig liggen in de samenleving: "Een zeer gevoelig onderwerp." Een deel van de oppositie, waaronder GroenLinks-PvdA, DENK en de SP, uitte eerder al bezwaren tegen de plannen. Vooralsnog zijn er volgens Boswijk voldoende vrijwilligers voor de krijgsmacht, wat volgens hem zijn sterke voorkeur blijft.