Nationaal actieplan: Lang douchen verleden tijd? Kan grote gevolgen hebben

Een gemiddelde Nederlander verbruikt op dit moment ongeveer 118 liter drinkwater per dag. Douchen neemt daarvan het grootste deel voor zijn rekening, ongeveer 40 procent van het totale huishoudelijke verbruik. Gemiddeld staan mensen zo'n zeven tot acht minuten onder de douche, meerdere keren per week. Dat is overigens al een verbetering ten opzichte van eerdere jaren, in 2020 lag het gemiddelde dagverbruik per persoon nog rond de 134 liter.

Volgens het herijkte plan moet het gemiddelde drinkwaterverbruik per persoon dalen naar 100 liter per dag in 2035. Zakelijke grootverbruikers wordt gevraagd hun waterverbruik met 20 procent te verminderen ten opzichte van de periode 2016 tot 2019, gecorrigeerd voor economische groei. Voor bedrijven die jaarlijks meer dan 100.000 kubieke meter water verbruiken, komen aparte maatregelen en begeleiding om hun verbruik te optimaliseren.

Achter de doelstelling zit een groeiende zorg over de beschikbaarheid van drinkwater. Door bevolkingsgroei, waaronder de komst van naar schatting 900.000 nieuwe woningen tot 2030, economische ontwikkeling en klimaatverandering, met langere periodes van droogte en verzilting, staan de Nederlandse drinkwaterbronnen onder toenemende druk.

Volgens een prognose van het RIVM kan het totale drinkwaterverbruik in Nederland stijgen van ongeveer 1,2 miljard kubieke meter nu naar 1,26 miljard kubieke meter in 2035, en in een warm, droog scenario zelfs tot 1,46 miljard kubieke meter. Alleen al voor 2030 is naar schatting 100 miljoen kubieke meter extra productiecapaciteit nodig.

Om Nederlanders te motiveren korter te douchen, lanceerden het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, drinkwaterbedrijven, waterschappen, gemeenten en provincies in juni de publiekscampagne "Word geen Douchebag, fris in 5 minuten", onder de vlag van het samenwerkingsverband Leven met Water.

De aftrap gebeurde op festival Best Kept Secret, met onder meer een heus NK Precisie Douchen, georganiseerd door onder anderen de directeur generaal Water en Bodem van het ministerie en bestuurders van drinkwaterbedrijven Vewin en Brabant Water. De campagne is de komende maanden te zien op televisie, online en in buitenreclame, met kleurrijke personages die de naam Douchebags dragen.

Het streven is dat Nederlanders hun douchebeurt terugbrengen naar maximaal vijf minuten, goed voor ongeveer 38 liter water per keer, tegenover circa 56 liter bij het huidige gemiddelde van ruim zeven minuten.

Mensen worden aangemoedigd hierbij hulpmiddelen te gebruiken, zoals een timer, een liedje van vijf minuten uit hun afspeellijst, of een uitdaging met huisgenoten om te zien wie het snelst klaar is.

Naast korter douchen raden waterbedrijven aan om tijdens het inzepen de straal even te pauzeren, de kraan dicht te draaien tijdens het scheren of tandenpoetsen, en te kiezen voor een waterbesparende douchekop of thermostaatkraan. Een kraan die tijdens het scheren onnodig blijft lopen, kan al snel vijftig liter per keer verspillen.

Dat soort maatregelen kan het verbruik flink drukken, zonder dat het douchecomfort noemenswaardig afneemt. Ook energiebesparing speelt mee: korter douchen met warm water scheelt direct op de gas- of stroomrekening en vermindert de CO2-uitstoot die samenhangt met het opwarmen van water.

Zonder verandering in gedrag waarschuwen deskundigen voor structurele gevolgen. Denk aan beperkingen op piekmomenten, zoals een verbod op tuin- of autowassen tijdens droogte, hogere tarieven voor drinkwater, of zelfs vertraging van nieuwbouwprojecten door onvoldoende leveringscapaciteit. Ook de natuur kan te lijden krijgen onder aanhoudend lage grondwaterstanden, met verdroging van veengebieden en verlies van kwetsbare plant- en diersoorten als mogelijk gevolg.